”Tarım hiçbir zaman modası geçmeyecek bir sektördür”

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, “Tarım hiç bir vakit modası geçmeyecek bir sektördür” dedi.
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ndeki toplantıya Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı da katıldı. Toplantıda konuşan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz, Türkiye’nin üç senelik politikalarını içerecek Orta Vadeli Program kapsamında ziraat sektörünün düşünce ve önceliklerine büyük ehemmiyet verildiğini anlatım etti.

Buna benzer istişare sürecinin iş ve finans dünyasının yanı sıra çalışan kesimleri temsil eden sendikalarla gerçekleştiğini hatırlatan Yılmaz, “Gerek kamu, gerek işçi sendikalarıyla. Politika imal sürecinde alakalı taraflarla istişare içerisinde olarak hem paydaşların sahiplenmesini hem de politikalarımızın niteliğinin artmasını elde etmiş oluyoruz. Böylece eylül ayında kamuoyuyla paylaşacağımız Orta Vadeli Program, ekim ayında gene Meclisimize arz edeceğimiz 12. Kalkınma Planı ve akabinde 2024 yılına dair hazırlayacağımız merkezi idare bütçe süreçlerine bütün ilgililerin tavsiye ve beklentileri katılımcı bir halde yansımış olacaktır” ifadelerini kullandı.

TOPLANTIDA KONUŞULAN KONULAR HAKKINDA BİLGİ VEREN YILMAZ, SÖZLERİNİ ŞÖYLE SÜRDÜRDÜ:

“Sözlü ifadelerinin yanı sıra bize muhtelif yazılı dokümanlar, rapor eder da sundular. Bütün bu tarz şeyleri doğal detaylarıyla burada transfer etmek olası değil. Ana hatlarıyla belli başlıklar üstünde duracağım. Birincisi her insanın üstünde uzlaştığı konu. Her alanda olduğu gibi ziraat alanında da belirsizlikleri azaltmamız, öngörülebilirliği arttırmamız gerekiyor. Zaten Orta Vadeli Program’ın amacı da bu. Ekonominin temeli öngörülebilirliğe dayanıyor. Belirsizlik azaltmaya dayanıyoruz. Bunun siyasal boyutu var, yöntem boyutu var. Siyasi belirsizlikler mayıs ayında meydana getirilen seçimlerle ortadan kalktı. Çok şükür ülkemiz uzun bir müddet siyasal istikrar ve emniyet ortamı içerisinde yoluna devam edecek. Dolayısıyla siyasal taraftaki sorun çözülmüş durumda. Bize düşen şimdi Orta Vadeli Program ve öteki dokümanlarla yöntem anlamdaki belirsizlikleri de ortadan kaldırıp ülkemizde öngörülebilirliği güçlendirme, belirsizlikleri azaltmak. Belirsizlikleri ne kadar azaltırsak ekonomik erkek oyuncular o aşama huzurlu bir ortamda çabalama imkanı bulmuş olacaklar. Bu çerçevede ziraat sektöründeki belirsizlikleri azaltma, öngörülebilirliği arttırma üstünde geniş olarak durduğumuz bir alan. Yine ziraat sektörünün stratejik bir mevzu olduğu, ulusal güvenliğimizi ilgilendirdiği, bilhassa son dönemlerde yaşanmış olan süreçlerle bu niteliğinin daha bariz hale geldiğini hep beraber anlatım ediyoruz. Bir yandan bulaşıcı hastalıklar, Covid gibi öteki yandan küresel düzeyde yaşanmış olan iklim değişikliği, küresel ısınma gibi meseleler, bir öteki yandan jeopolitik gelişmeler, Ukrayna-Rusya savaşı gibi çatışmalar. Bütün bunlar ziraat sektörünün, besin alanının ne kadar değerli bulunduğunu bir kez daha gösterdi.”

“TARIM HİÇBİR ZAMAN MODASI GEÇMEYECEK BİR SEKTÖRDÜR”

Tarımın hiç bir vakit modası geçmeyecek bir sektör bulunduğunu vurgulayan Yılmaz, “Geçmişte kalkınma anlayışında bu bir miktar dikkatsizlik edilmiş. Bizim tarihimize baktığımız vakit sanki modernleşince, gelişince ziraat sektörü eski önemini taşımayacak gibi bir anlayış olmuş. Bizim kalkınma tarihimizde fakat geldiğimiz noktada aslında tarımın en kritik alanlardan biri tarihte de endüstri devriminden ilkin ziraat devrimi yapıldığını, çoğu ülkede ziraat üstüne endüstri devriminin inşa edildiğini görmemiz gerekiyor. Dolayısıyla tarımdaki gelişmeler genel kalkınmamız açısından, makro istikrarımız açısından da oldukça önemli. Covid döneminde bilhassa besin milliyetçiliğinin hangi boyutlara ulaştığını görmüş olduk. Parası olmasına rağmen birtakım ülkeler gıdaya erişimde sıkıntılar yaşadılar. Dolayısıyla bütün bunlardan geleceğe dönük olarak dersler çıkarılması gerekiyor. Yine son dönemlerde makro ekonomide yaşadığımız, enflasyonda yaşadığımız hareketlilikte gıdanın oldukça mühim bir neden bulunduğunu bilhassa de imkanı kısıtlı kesimlerin masrafları için de gıdanın payının daha yüksek olduğu dikkate alındığında hem makro istikrarı açısından hem gelir dağılımı bakımından, toplumsal hakkaniyet bakımından gıdanın tarımın gene oldukça değerli bir alan bulunduğunu anlatım etmek isterim” şeklinde konuştu.

“BİRİNCİ BAŞLIĞIMIZ ASLINDA PLANLI ÜRETİM”

Toplantıya katılan ziraat sektörünün üstünde durduğu ortak noktalar ile alakalı konuşan Yılmaz, “Birinci başlığımız aslında planlı üretim. Bütün bu hususları daha etkili bir halde sürdürebilmek için planlı üretim yapılması gerekiyor. Yerli üretimin her alanda geliştirilmesi gerekiyor. Burada da en değerli ifadelerden biri sürdürülebilirlik. Sürdürülebilirlik bugünkü nesil ile gelecek nesil arasındaki hakkaniyet açısından da oldukça kıymetli. Sosyal hakkaniyet dediğimiz hadise bir yandan bugünkü nesil içerisindeki adaleti anlatım ediyor. Bir yandan da bugünkü nesille de gelecek nesiller arasındaki adaleti gerektiriyor. Dolayısıyla sürdürülebilir bir tarımsal üretim oldukça değerli ve her insanın üstünde durduğu bir konu. Bu da uzun vadeli bakış açılarını gerektiriyor. Kısa vadedeki hadiselerin ötesine giderek tam da bizim bugünün üstünde durduğumuz daha uzun vadeli bir bakışı gerektiriyor. Bu anlamda sürdürülebilir bir yapıyı sağlamada girdi maliyetlerinden fiyat dengelerine, sözleşmeli üretime varıncaya kadar çoğu mevzunun tartışıldığını anlatım edebilirim. Yine burada bakanlığımızın, bakanımızın beş kavramla özetlediği sürdürülebilirlik, verimlilik, kayıtlılık, nitelik ve sektöre yatırım başlıklarının oldukça değerli başlıklar bulunduğunu yeniden anlatım etmek isterim. Hastalıklar mevzusu gene burada tartışıldı. İnsan sağlığı, nebat sağlığı ve hayvan sağlığının aslında birbirleriyle bir bütünlük arz ettiğini, aralarında bir etkileşim bulunduğunu arkadaşlarımız oldukça hoş anlattılar. Sağlıklı beslenemeyen insanların sıhhatli olması beklenemez. Hayvan, nebat sağlığı ve insan sağlığı birbiriyle ilişkili. Bu çerçevede yapılması gerekli olanlar arasında aşı ve deva hususları gene gündemimize geldi. İlaç mevzusu ile alakalı ülkemizin artık belli bir yere geldiğini, kendine yeter halde olduğunu, daha oldukça ARGE’ye ruhsat gibi çalışmalarla ihracatla güçlenmesi gerektiği üstünde duruldu. Bir yandan da aşı mevzusu ile alakalı kendi aşılarımızı üretme meselesi tartışıldı. Burada Sayın Bakanımızın yapmış olduğu planlamalarla alakalı hedefleriyle alakalı bilgilendirmesi oldukça kıymetliydi gerçekten. Kanatlılar başta olmak suretiyle belli alanlarda kendi aşılarımızı geliştirme noktasında Tarım Bakanlığımız ve strateji bütçe başkanlığının beraber bir çabalama yapma iradesi belirtildi sektörün beklentisine dönük. Bu anlamda mühim bir inisiyatifin gelecek günlerde ortaya konacağını anlatım edebiliriz” ifadelerine yer verdi.

TARIM VE TEKNOLOJİ

Her alanda olduğu gibi ziraat alanında da inceleme geliştirmenin oldukça mühim olduğunu, teknoloji ve bunun takibinin oldukça mühim bulunduğunu bu vesileyle bir kez daha gördüklerini söyleyen Yılmaz, laflarını şöyle sürdürdü:
“Diğer yandan kayıt dışılıkla savaşım konusu, istihdam başta olmak üzere, tarımdaki istihdamın kayıtlı bir halde yapılması başta olmak suretiyle kayıt dışılıkla savaşım ve tarımsal istatistiklerimizin standardını arttırma gene tarımdan envanter çalışmaları gerçekleştirme hususları gündemimizi gene işgal etti. Bu çerçevede ölçemediğimiz şeyi yönetemeyiz anlayışının altının çizilmesi gerekiyor. Tarım alanında kesinlikle oldukça şeyler yapıldı. Geçmişe bakmış olduğunuzda son yirmi yılda istatistik alanında harbiden oldukça mühim çalışmalar yapıldı. Kalkınma bakanıyken istatistik kurumu bana bağlıydı. Orada Tarım Bakanlığımızla protokol yapacağız, çalışmalar yaptık. Ama geldiğimiz noktada daha ileri adımlar atmamız gerekiyor. Çok daha üst düzeyde istatistikler üretmemiz gerekiyor. Bu mevzunun da altı burada çizildi. Sahte ürünlerle mücadele, besin güvenliği, denetimlerin oldukça daha kuvvetli hale gelmesi gene bir antet olarak ön plana çıkıyor. Bu mevzularda sektörle kamunun iş donanması içerisinde yanlış yapanlara karşı halkın sağlığını tehdit edenlere karşı ve daha yüksek maliyetlerle bu işlerin rekabeti de bozarak yürütülmesine mani olmamız gerekiyor. Burada da düzmece ürünlerle mücadele, besin güvenliği, kontrol boyutu vurgulandı. Bunlar yapılırken bir yandan da malumat kirliliğine de yol açmadan yapılması hususu önemli. Bu anlamda medyayla sektörün etkileşimi, işbirliği de değerli bir alan, birtakım durumlarda yetkinliği olmayan insanların halkı da tedirgin edecek şekilde, sıhhatli bilgilere dayanmadan bu anlamda yapmış olduğu açıklamalar yerine ilmi kurulların kanaatkar insanların bu alanda laf söylemesinin amme düzeni açısından, halk sağlığı açısından önemi üstünde de dururdu. Aslında aynı şey finans piyasalarında da yaşanıyor. Zaman vakit bakıyorsunuz hiç bir temeli olmayan işte ben bir kaynak belirtmeden, delillendirmeden ortaya konan ifadelerle istikrarsızlık oluşturmaya çalışan çevreler bulunduğunu görüyoruz. Finansta, tarımda olsun her alanda dezenformasyonla mücadelede oldukça kıymetli. Diğer yandan ölçek hususları gene burada ele alınan oldukça mühim konular. Burada bir yandan tarımsal ölçekleri yükseltmemiz, bereketlilik açısından, rekabet gücü açısından önemli.”

AİLE İŞLETMECİLİĞİNİN KORUNMASI

Aile işletmeciliğini korumanın, desteklemenin altının çizildiğini anlatım eden Yılmaz, “Aile işletmecilerinin bilhassa küçükbaş mevzusundaki değeri üstünde de burada duruldu. Yine bölgesel ürün değeri üstünde duruldu. Bu anlamda kırsal alanda toplumsal desteklerimizle tarımsal desteklerimizin birbirini tamamlayıcı bütünlük arz eden bir halde ele katılması oldukça önemli. Bir öteki husus üstünde çoğu arkadaşımızın durduğu tarımdaki kırsal alandaki nüfusumuzun yaşlanması meselesi. Genç nüfusun bu alana daha oldukça girmesi kadınlarımızın doğal bir yandan daha oldukça etken olması genç nüfus mevzusu ile alakalı şunu anlatım edebilirim. Kayıtlı sigortalı bir halde gençlerimizin eğitimli bir halde bu sürece dahil olması tarımdaki kalitenin verimliliğinin artması bakımından da oldukça kıymetli. Bu hususta hükümetlerimizin muhtelif politikaları oldu. Önümüzdeki dönemde bu tarz şeyleri güçlendirerek devam ettirme noktasında da sektörün beklentisini almış olduk. Burada ben bir noktanın üstünde durmak istiyorum. Özellikle genç istihdamını arttırma noktasında artık şehir köy şehir ayrımının ötesinde bilhassa şehirlerin çeperlerinde şehirle ulaşım açısından iletişim açısından oldukça entegre alanlarda genç nüfusun hem şehir yaşamının toplumsal ortamını yaşaması hem de ziraat sektörü için de girişimci ve müstahsil olması oldukça mümkün. Bunu sağladığımız vakit ben genç nüfusun oldukça daha kuvvetli bir halde tarımda yerini alacağını düşünüyorum. Bu çerçevede mahalli yönetimlerden beklentiler de dile getirildi. Kent tarımı terimi üstünde durulan gene bir kavram oldu. Özellikle yakın kırsal dediğimiz şehrin çeperlerini oluşturan bölgelerde şehir tarımı yapılması, genç nüfusun tarıma dahil olmasının yanı sıra ulaşım maliyetlerini düşünerek daha düşük karbonla, daha düşük maliyetle insanımızın gıdaya erişimini sağlamada da değerli diye anlatım etmek isterim” dedi.

SU SIKINTISI

Dünyada ısınmayla beraber su mevzusu ile alakalı zorlu bir devre yaşandığını belirten Yılmaz, “Çok sayıda yardımcı yerine bu tarz şeyleri belli alanlara odaklayarak daha sade, yönetimsel şeklinde de yürütülmesi daha kolay. Çiftçilerimizin de üreticilerimizin de daha basit kullanabileceği şekilde desteklerin sadeleştirilmesi mevzusu anlatım edildi. Teşvikler verilirken kapasite kullanım payı düşük. Atıl kapasite olan alanların kesinlikle dikkate katılması ve buralara teşvik verilmemesi hususu gene mühim bir konu. Su oldukça kritik bir unsur. Dünyada da ısınmayla beraber su mevzusu ile alakalı oldukça daha zorlu bir dönem. Tüm dünyayı bekliyor. Dolayısıyla suyu oldukça bereketli kullanmak durumundayız. Suyun işrafından kaçınmak durumundayız. Yeri geldiği vakit su varlığına göre nebat desenini şekillendirmektir Dolayısıyla tarımsal desteklerde de suyun oldukça mühim bir değişken olarak esas olması gerektiği noktasında genel bir düşünce bulunduğunu söyleyebilirim” diye konuştu.

TOHUM VE TOHUMCULUK

Tohum ve tohumculuğun hususi olarak altı çizilen bir sektör bulunduğunu vurgulayan Yılmaz, “Bu halkımızın da titiz olduğu bir konu. Burada geçtiğimiz 20 yılda harbiden büyük gelişmeler sağlandı. Şu an geldiğimiz noktada net ihracatçı konumdayız. Yüzün üstünde ülkeye tohum ihraç eden bir ülke konumundayız. Kendi ihtiyacımızın da büyük bir kısmını kendi kaynaklarımızla karşılıyoruz. Ama doğal ki daha atmamız ihtiyaç duyulan adımlar var. Özellikle sertifikalı tohum ve daha da ileriye taşınmalı ruhsatlandırma konuları, öteki mevzularda çalışmalarla daha da ileriye gidilmeli. İhracatçı konumumuz da daha oldukça pekiştirilmeli gibi anlatım edebilirim. Birçok ürünle ilgili, etle, sütle ilgili, balıkçılık, bal, kanatlı, bitkisel üretim oldukça muhtelif teklifler yapıldı. Onların detaylarına müsaadenizle girmek istemiyorum. Ama onları not ettik hepsini. Örgütlenme gene genel bir antet olarak burada anlatım edilebilir” dedi.
Tarımda depolama mevzusuna değinen Yılmaz, laflarını şöyle sürdürdü:
“Tarım sektörü malum. Bolluğun ve kıtlığın olduğu bir sektör tarihte de bu şekilde olmuş, bugün de böyle. Bu bereket ve kıtlık dönemlerini yönetebilmede depolama oldukça kıymetli. Bol olan yıllarda iyi bir depolama yapan ülkeler, kıt olan yıllarda da o süreçleri oldukça daha iyi ve avantajlı yönetebiliyorlar. Burada depolama kapasitemizi son gene 20 yılda ciddi anlamda arttırdık. Lisanslı depoculuk hadisesini kazandırdık ülkemize. Ama daha da geliştirmemiz icap ettiğini buradan görüyoruz. Gerek kamunun depolama kapasitesini, gerekse hususi sektörün lisanslı depoculuk kanalıyla kapasitesini daha da geliştirme yönünde burada fikirler anlatım edildi.”

Toplantıda sigortacılık ve finans fonlarının da ele alındığını aktaran Yılmaz, “Sigortacılıkta TARSİM’i ülkemize kazandırmıştık. Bunun daha da geliştirilmesi gerektiği, amme kaynaklarının yanı sıra sigortacılık kanalıyla da sektörün daha güvenceli bir finansal ortama kavuşturulması hususu anlatım edildi. Finansa Yine çiftçimizin daha makul koşullarda ve zamanlamayla erişimi hususları da bu çerçevede dile getirilen hususlar arasında. Başlı başına ele alınan konulardan çoğu arkadaşımızın vurguladığı konulardan biri de sulama konuları. Bu da israfı önleme, gıdada israfı engelleme konuları. Bu mevzularda bilhassa su mevzusu ile alakalı kapalı kanallar, basınçlı sulama, sulamayı önceliklendirme hususları gündeme geldi. Malum bir deprem yaşadı ülkemiz. Kamu kaynaklarını oldukça daha dikkatli bir halde Kullanmamız ihtiyaç duyulan bir dönemdeyiz. Çok daha bereketli kullanmamız ihtiyaç duyulan bir dönemdeyiz. Ancak şunu anlatım edebilirim. Toplam amme yatırımları içerisinde kesinlikle sulamaya daha oldukça ehemmiyet ve öncelik verdik, vermeye devam edeceğiz. Sulamanın içerisinde de tamamlanıp üretim Oluşturacak daha ileri aşamaya gelmiş projelerin öncelikli olarak ele alınacağını gene buradan anlatım edebilirim. Son aşamaya gelmiş işleri tamamlayalım ki oradan gelecek gelirle, oradan gelecek imkanlarla gelecekte daha oldukça projeyi destekleme şansımız olsun. Son olarak ziraat sektörünün artık günümüzde yalnızca Tarım Bakanlığı’nı değil çoğu bakanlığı da ilgilendiren teknolojiden ulaştırmaya, maliye hazineden öteki alanlara varıncaya kadar çoğu bakanlığın da katkı sunması ihtiyaç duyulan bir alan olduğu anlatım edildi. Ben de buna yürekten katılıyorum. Hepimiz Tarım Bakanımızın, bakanlığımızın yanısıra olmalıyız. Diğer bakanlıklar da böyle. Bugünkü geldiğimiz dünyada sektör dediğimiz mevzunun net sınırları artık yok. Dolayısıyla her hususta alakalı bütün bakanlıklarla da, kurumlarla da beraber bu konuların ele katılması gerekiyor. Biz de bu anlayış içerisinde hareket edeceğiz diyorum. Tekrar bu toplantıya katılan bütün arkadaşlarımıza, sektör kuruluşlarına şükranlarımı sunuyorum. Çeşitli ortamlarda istişarelerimizi sürdürerek Türkiye Yüzyılı’nı hep beraber inşa edeceğiz. Halkımızın sıhhatli güvenilir kaliteli bir halde makul maliyetlerle beslenmesinde daha oldukça gelir elde etmesinde de bütün bu fikirlerin katkıları olacaktır diye düşünüyorum” diye konuştu.